Πηγή: www.dailymail.co.uk (Afanasij Gryphon)
Σαραντατρία χρόνια μετά από την Τουρκική εισβολή και κατοχή το Κυπριακό συνεχίζει να παραμένει άλυτο, με αποτέλεσμα όχι μόνο να μην έχει επιστρέψει ούτε ένας εκτοπισθείς στον τόπο του αλλά και η μεγάλη πλειοψηφία αυτών να μην επιστρέψει ποτέ αφού έχουν αποθάνει υποφέροντας, όπως υποφέρουν και οι εν ζωή, από όλες τις συνέπειες του εκτοπισμού τους, ψυχικές πρωτίστως αλλά και υλικές. Ακόμα, οι περιουσίες τους στα κατεχόμενα είτε έχουν υποστεί τεράστια φθορά είτε έχουν αξιοποιηθεί από τους παράνομους χρήστες τους, ενώ τεράστια είναι και η οικονομική απώλεια της χρήσης τους. Η αποτυχία στον τομέα της επιστροφής των εκτοπισθέντων μπορεί λοιπόν να χαρακτηρισθεί ως σχεδόν πλήρης όσον αφορά εν πάση περιπτώσει τους πρώτης και δεύτερης, αν όχι σύντομα και τους τρίτης γενιάς εκτοπισθέντες, αφού ο ίδιος ο χρόνος διαψεύδει αναντιρρήτως την πολιτική που παραπέμπει στην επιστροφή όλων των εκτοπισθέντων στα σπίτια και τις περιουσίες τους ως εκ των πραγμάτων πλέον αδύνατη. Η δε πρόσφατη νομολογία του ΕΔΑΔ, στο οποίο πολλά επενδύσαμε, κάθε άλλο παρά ενισχυτική της καθυστέρησης είναι, αφού αναγνωρίζει τώρα και όργανα που λειτουργούν στα κατεχόμενα και δικαιώματα των χρηστών και περιορισμούς στο ποιοι θεωρούνται εκτοπισθέντες για σκοπούς στέρησης της κατοικίας τους. Κάθε μέρα που περνά προσθέτει στην αποτυχία αυτή.
Δεν είναι του παρόντος να κριθεί η σχετική ευθύνη των εμπλεκομένων όσον αφορά τις κατά καιρούς προσπάθειες λύσης του Κυπριακού. Είναι όμως του παρόντος η πτυχή που αφορά ιδιαιτέρως την Αμμόχωστο. Μία δεκαετία μετά το 1974, και με ήδη εμφανή τη δυσχέρεια λύσης του Κυπριακού, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε το ευνοϊκότατο για μας ψήφισμα 550 (11-5-1984) με το οποίο κήρυττε απαράδεκτες τις προσπάθειες εποικισμού της πόλης και καλούσε για μεταβίβασή της στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών. Ακόμα πιο εμφαντικά, οκτώ χρόνια μετά και με πιο δύσκολη τη λύση, με δεύτερο ψήφισμα, το 789 (25-11-1992), ζητούσε και πάλι όπως η Αμμόχωστος περιληφθεί στην υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Εθνών περιοχή.
Τα οφέλη από την εφαρμογή των ψηφισμάτων αυτών για τους εκτοπισθέντες κατοίκους της πόλης και κατ’ επέκταση όλης της Κύπρου και του Κυπριακού θα ήταν μέγιστα, όπως θα ήταν και η καταλυτική για τη λύση δυναμική της επιστροφής της Αμμοχώστου ως μέτρου οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Δυστυχώς, έστω και με δεδομένη την απροθυμία της Τουρκίας να τα εφαρμόσει, οι εκάστοτε κυβερνήσεις δεν προώθησαν τα ψηφίσματα 550 και 789 ως συγκεκριμένη και σταθερή πολιτική προτεραιότητας – όπως τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη αποφάσισαν ότι ήταν προτεραιότητα η επιστροφή της Αμμοχώστου στα Ηνωμένα Έθνη. Αντί τούτου, και με διάχυτη την παρεννοημένη άποψη της ‘Αμμοχωστοποίησης’ του Κυπριακού όπως και τη συνδρομή συναισθηματικών και άλλων παραγόντων, τα ψηφίσματα 550 και 789 υποβαθμίσθηκαν και επετράπη η επικράτηση της Τουρκικής θέσης ότι η Αμμόχωστος θα πρέπει να είναι μέρος της τελικής λύσης. Τούτο, προς τεράστια ζημιά μας, και όσον αφορά τους κατοίκους της πόλης και την υπόλοιπη Κύπρο αλλά και όσον αφορά τη διαπραγματευτική μας θέση, αφού αφήσαμε στην Τουρκία ένα μεγάλο διαπραγματευτικό ‘χαρτί’ στα πλαίσια της λύσης.
Η αδυναμία επίτευξης λύσης του Κυπριακού, ανέκαθεν πολιτικά σύνθετου και περίπλοκου θέματος, συνεχίζεται, ενώ τα τετελεσμένα της εισβολής και κατοχής παγιώνονται. Η Αμμόχωστος, πέραν της συσσωρευόμενης φθοράς, αντιμετωπίζει ακόμα περισσότερο σήμερα και την απειλή επέκτασης του εποικισμού ή ανοίγματος υπό Τουρκοκυπριακή διοίκηση, κάτι που μόνο μεγαλύτερες δυσκολίες μπορεί να επιφέρει και για τους Αμμοχωστιανούς και για την Κύπρο ολόκληρη. Είναι επιτακτικά αναγκαίο να υπάρξει νέα και δυναμική προώθηση των ψηφισμάτων 550 και 789 με συνειδητοποίηση της αξίας τους, απαλλαγή από το σύνδρομο της ‘Αμμοχωστοποίησης’ και του στείρου συναισθηματισμού, αποδοχή της υποχρέωσης και του παγκύπριου οφέλους αποκατάστασης των Αμμοχωστιανών, και αναγνώριση της καταλυτικής ενέργειας που θα έχει η παράδοση της Αμμοχώστου στα Ηνωμένα Έθνη στην ίδια τη λύση του Κυπριακού και ως η απαρχή της επανένωσης. Την ευθύνη για την προώθηση αυτή έχει πρωτίστως ο Δήμος Αμμοχώστου και η ίδια η κυβέρνηση, την οποία και δεσμεύουν τα ψηφίσματα, με κατεύθυνση τα Ηνωμένα Έθνη και ιδιαιτέρως την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ιδιότητα της Κύπρου ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει μάλιστα μία νέα διάσταση στο όλο θέμα, στηρίζοντας την προσπάθεια για εφαρμογή των ψηφισμάτων 550 και 789 (αρκεί να αναφερθεί η πάγια στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επιστροφή της Αμμοχώστου) αλλά και προσδιορίζοντας και διευκολύνοντας τις επί μέρους διευθετήσεις που μπορεί να διέπουν το καθεστώς της Αμμοχώστου μέχρι τη λύση.
Πηγή: www.dailymail.co.uk (Afanasij Gryphon)
Κατανοούμε ότι, στο στάδιο στο οποίο βρισκόμαστε μετά από τόσα χρόνια, η παράδοση της Αμμοχώστου στα Ηνωμένα Έθνη για επανεγκατάσταση των κατοίκων της, πέραν της στήριξής της από τη διεθνή κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να έχει οφέλη και για τους Τουρκοκυπρίους ώστε να γίνει μεν αρκούντως δελεαστική και αποδεκτή για την Τουρκία αλλά χωρίς επιπτώσεις στην υφιστάμενη νομιμότητα. Οι συγκεκριμένες εισηγήσεις που ακολουθούν, και που ασφαλώς δεν είναι πλήρεις ή εξαντλητικές, σκοπό έχουν να δώσουν το στίγμα που πρέπει να διέπει την παράδοση της Αμμοχώστου, με αναφορά και στην επιδιωκόμενη λύση διζωνικής και δικοινοτικής ομοσπονδίας και στην ωφέλεια που δικαιούνται και οι δύο κοινότητες από αυτή όπως και από την ίδια τη λύση του Κυπριακού.
1. Η ανοικοδόμηση της Αμμοχώστου δεδομένα θα τύχει ουσιαστικής χρηματοδότησης από εξωτερικές πηγές. Η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτή μπορεί εύλογα και να αναμένεται και να είναι σημαντική, τονίζοντας την παρουσία της όσο και τον Ευρωπαϊκό προσανατολισμό της πόλης.
2. Οι Τουρκοκύπριοι θα πρέπει και εκ των πραγμάτων θα συμμετέχουν τόσο στην ανοικοδόμηση όσο και στην εν γένει μετέπειτα οικονομική ζωή της πόλης σε συνεργασία με τους Ελληνοκυπρίους και άλλους, σηματοδοτώντας την επιθυμητή ευρύτερη επανένωση η οποία παρέχεται μέσω της οικονομίας.
3. Το Ευρωπαϊκό δίκαιο, στα πλαίσια της προσωρινής διοίκησης των Ηνωμένων Εθνών, θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να ισχύει στην Αμμόχωστο, προσφέροντας και στους Τουρκοκυπρίους ανάλογη πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και χρήση του Ευρωπαϊκού νομίσματος και τραπεζικού συστήματος, και ανοίγοντας την προοπτική επέκτασης του Ευρωπαϊκού δικαίου σε όλη την Κύπρο όταν επέλθει η λύση.
4. Το λιμάνι της πόλης θα πρέπει να τεθεί υπό τη συνδιαχείρηση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων κάτω από την ευθύνη και με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό τα Ευρωπαϊκά νομικά ισχύοντα για τη διεξαγωγή ελεύθερου εμπορίου, καθιστάμενο, με τη λύση, ομοσπονδιακό λιμάνι. Το ίδιο καθεστώς μπορεί να διέπει τη Μαρίνα η οποία προσφέρεται και ενδείκνυται να δημιουργηθεί, ενισχύοντας την ανάπτυξη της πόλης και τη συνεργασία των δύο κοινοτήτων.
5. Η εντός των τειχών Αμμόχωστος θα πρέπει να περιληφθεί στον κατάλογο της πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, προσφερόμενη για την κοινή πολιτιστική ζωή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Στον ίδιο σκοπό μπορεί να συμβάλει η δημιουργία δικοινοτικού Κέντρου Κυπριακών Σπουδών και άλλων δικοινοτικών εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων στην πόλη. Ο πολιτισμός, όπως και η οικονομία, ενώνει.
6. Η Αμμόχωστος, για σκοπούς ενοποίησης και βιωσιμότητάς της, μπορεί να επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει την εντός των τειχών πόλη αλλά και περιοχές βορείως αυτής με προοπτική μέχρι και την Καρπασία, ώστε η όλη της έκταση να συμφωνηθεί ότι θα συνιστά Ομοσπονδιακή Περιοχή στα πλαίσια της λύσης, πράγμα που θα διευκολύνει και τη διευθέτηση του εδαφικού αλλά και της ακτογραμμής που θα είναι κάτω από τη διοίκηση κάθε κοινότητας.
7. Με την προοπτική της λύσης, στην εν λόγω Ομοσπονδιακή Περιοχή θα μπορούν να εγκατασταθούν όργανα ή θεσμοί τόσο του Ομόσπονδου κράτους όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακόμα, το ήδη λειτουργούν Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να μετατραπεί σε Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο προς εμπέδωση μέσω ενιαίων σπουδών της Ομοσπονδιακής συνείδησης και του κοσμοπολιτισμού, που είναι η ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία ανθρώπων με διαφορετική εθνότητα, θρησκεία, γλώσσα και πολιτισμό.
8. Με αυτά τα δεδομένα, η Αμμόχωστος, ήδη επανενωμένη ως Ομοσπονδιακή Περιοχή, θα προσφέρεται ιδανικώς, με τη λύση, και ως πρωτεύουσα του Ομόσπονδου κράτους.
Πηγή: www.dailymail.co.uk (Afanasij Gryphon)
Είναι τώρα περισσότερο από ποτέ αναγκαία η καθολική συστράτευση για την επί τέλους εφαρμογή των ψηφισμάτων 550 και 789. Το κάλεσμα αυτό είναι υπεράνω πολιτικών και κομματικών πεποιθήσεων, τοποθετήσεων και επιδιώξεων, στοχεύοντας στην επίλυση ενός ουσιαστικά ανθρωπιστικού θέματος, ανεξαρτήτως και χωρίς επηρεασμό της πολύ καθυστερούσας λύσης του όλου Κυπριακού θέματος. Θεωρούμε υποχρέωσή μας να απευθυνθούμε σε όλους τους συμπολίτες και φίλους της Αμμοχώστου, όπως και σε όλες τις επί μέρους σχετικές κινήσεις και οργανώσεις, ώστε ενωμένοι να επιτύχουμε την προώθηση, μέσω του Δήμου και της κυβέρνησης, της εφαρμογής των ψηφισμάτων 550 και 789. Τούτο σημαίνει αποκατάσταση της προτεραιότητας της απόφασης των Ηνωμένων Εθνών για παράδοση της πόλης στα Ηνωμένα Έθνη προς επανεγκατάσταση των εκτοπισθέντων κατοίκων της εκκρεμούσας της λύσης, σε ένα σύγχρονο πλαίσιο όπως σκιαγραφείται πιο πάνω. Η απογοήτευση, η κόπωση, η αδιαφορία, η αδράνεια, η εσωστρέφεια, που όχι αδικαιολόγητα ανάγονται στα σαραντατρία χρόνια του εκτοπισμού μας, δεν μπορούν να είναι χαρακτηριστικά του πνεύματος της Αμμοχώστου που γνωρίσαμε και δημιουργήσαμε εμείς και οι πρόγονοί μας. Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας που τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη μας αναγνωρίζουν και ζητούν να εφαρμοστούν δεν είναι ούτε ντροπή ούτε βλάβη σε άλλους. Το μέλλον της πόλης μας εξαρτάται και από εμάς.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα:
"Πολίτης" (1 Οκτωβρίου 2017)
